لوریج فیوچرز با بزرگ شدن پوزیشن کم میشود، چون پلتفرمها مارجین را پلکانی حساب میکنند: هرچه ارزش دلاری پوزیشن بالاتر برود، به پلهٔ بالاتری می‌رسد که حداکثر لوریج کمتر و نرخ مارجین نگهداری بیشتری دارد. نتیجه این است که قیمت لیکوئید شدن شما نزدیک‌تر از حاصل تقسیم یک بر لوریج است.
نکات کلیدی
- عدد بزرگی که پلتفرم به عنوان حداکثر لوریج تبلیغ میکند، فقط برای پلهٔ اول و کوچک‌ترین اندازهٔ پوزیشن در دسترس است.
- پله بر اساس ارزش دلاری پوزیشن (نوشنال) تعیین میشود، نه بر اساس مارجینی که گذاشته‌اید.
- هر پله دو چیز را هم‌زمان عوض میکند: سقف لوریج پایین میآید و نرخ مارجین نگهداری بالا میرود.
- به همین دلیل، فاصلهٔ واقعی تا لیکوئید شدن همیشه کمتر از حاصل تقسیم یک بر لوریج است.
- چون پله با ارزش لحظهای پوزیشن سنجیده میشود، سود کردن یا اضافه کردن به پوزیشن هم میتواند شما را به پلهٔ بعدی ببرد.
سطح ریسک در فیوچرز یعنی چه؟
روی صفحهٔ سفارش هر پلتفرم فیوچرز عددی مثل «تا ۵۰ برابر» یا «تا ۱۲۵ برابر» نوشته شده است. آن عدد برای هر اندازه‌ای از پوزیشن معتبر نیست؛ فقط نقطهٔ شروع است. پشت آن جدولی قرار دارد که بسته به پلتفرم «سطح ریسک»، «پلهٔ پوزیشن» یا «مارجین پلکانی» (tiered margin) نامیده میشود و کار آن یک چیز است: هرچه پوزیشن بزرگ‌تر شود، شرایط سخت‌تر میشود.
منطق آن هم پیچیده نیست. وقتی پوزیشن کوچکی لیکوئید میشود، پلتفرم آن را در چند ثانیه در بازار می‌بندد و قیمت تغییری نمی‌کند. وقتی پوزیشن بسیار بزرگی لیکوئید میشود، خود این بستن اجباری قیمت را جابه‌جا میکند و ممکن است پوزیشن با ضرری بیشتر از مارجین خود بسته شود. آن کسری باید از جای دیگری جبران شود: از صندوق بیمه یا از کاهش خودکار اهرم و بستن پوزیشن‌های سودده طرف مقابل. مارجین پلکانی ابزاری است که این احتمال را کم میکند: پوزیشن بزرگ اجازه دارد وجود داشته باشد، اما با وثیقهٔ سنگین‌تر.
نکتهٔ مهم این است که این جدول بر اساس ارزش دلاری پوزیشن کار میکند، نه بر اساس پولی که شما گذاشته‌اید. اگر ۱٬۰۰۰ دلار مارجین بگذارید و با لوریج ۵۰ برابر پوزیشنی به ارزش ۵۰٬۰۰۰ دلار باز کنید، جدول عدد ۵۰٬۰۰۰ را می‌بیند، نه ۱٬۰۰۰ را. بیشتر معامله‌گران تازه‌کار در همین تفاوت دچار اشتباه میشوند.
چرا لوریج فیوچرز با بزرگ شدن پوزیشن کم میشود؟
برای اینکه ساختار را ببینید، به یک جدول نمونه نگاه کنید. ارقام زیر فرضی‌اند و فقط شکل پلکان را نشان می‌دهند؛ هیچ پلتفرم خاصی مد نظر نیست:
| پله | ارزش پوزیشن (دلار) | حداکثر لوریج | نرخ مارجین نگهداری |
|---|---|---|---|
| ۱ | تا ۵۰٬۰۰۰ | ۵۰ برابر | ۱٪ |
| ۲ | ۵۰٬۰۰۰ تا ۲۵۰٬۰۰۰ | ۲۵ برابر | ۲٪ |
| ۳ | ۲۵۰٬۰۰۰ تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۰ برابر | ۵٪ |
| ۴ | بیش از ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۵ برابر | ۱۰٪ |
الگوی تکرارشونده در چنین جدول‌هایی این است که نرخ مارجین نگهداری هر پله حدود نصف نرخ مارجین اولیهٔ همان پله است. در پله‌ای که سقف لوریجش ۵۰ برابر است، مارجین اولیه ۲ درصد ارزش پوزیشن میشود و مارجین نگهداری ۱ درصد. در پله‌ای با سقف ۱۰ برابر، مارجین اولیه ۱۰ درصد و مارجین نگهداری ۵ درصد است.
حالا فرض کنید ۵٬۰۰۰ دلار در حساب دارید و میخواهید با لوریج ۵۰ برابر وارد شوید. حساب سرانگشتی می‌گوید پوزیشنی به ارزش ۲۵۰٬۰۰۰ دلار. اما ۲۵۰٬۰۰۰ دلار در پلهٔ سوم قرار می‌گیرد و آن پله فقط تا ۱۰ برابر اجازه میدهد؛ یعنی برای همان پوزیشن ۲۵٬۰۰۰ دلار مارجین اولیه لازم است. شما ۵٬۰۰۰ دلار دارید و سفارش رد میشود.
بزرگ‌ترین پوزیشنی که واقعاً می‌توانید باز کنید جایی است که پلکان و موجودی شما با هم تلاقی میکنند. با ۵٬۰۰۰ دلار و لوریج ۲۵ برابر، ارزش پوزیشن ۱۲۵٬۰۰۰ دلار میشود؛ این عدد در پلهٔ دوم است و پلهٔ دوم تا ۲۵ برابر را می‌پذیرد. مارجین لازم ۱۲۵٬۰۰۰ تقسیم بر ۲۵ یعنی همان ۵٬۰۰۰ دلار. اینجا جدول و حساب شما با هم سازگارند.
پس وقتی پلتفرم لوریج شما را خودش پایین می‌آورد یا سفارش را نمی‌پذیرد، ایراد از حساب شما نیست؛ به مرز پله رسیده‌اید.
مارجین اولیه و مارجین نگهداری چه فرقی دارند؟
این دو عدد اغلب با هم اشتباه گرفته میشوند، در حالی که نقش آن‌ها کاملاً متفاوت است.
| مارجین اولیه | مارجین نگهداری | |
|---|---|---|
| کار آن چیست | اجازهٔ باز کردن پوزیشن را میدهد | پوزیشن را باز نگه می‌دارد |
| چطور حساب میشود | ارزش پوزیشن ÷ لوریج | ارزش پوزیشن × نرخ مارجین نگهداری |
| چه زمانی سنجیده میشود | یک بار، هنگام ورود | پیوسته، تا لحظهٔ بسته شدن |
| اگر کم بیاید | سفارش رد میشود | پوزیشن لیکوئید میشود |
فاصلهٔ بین این دو عدد، تمام فضایی است که برای ضرر کردن در اختیار دارید. مارجین اولیه نقطهٔ شروع است و مارجین نگهداری کف؛ پوزیشن شما تا وقتی باز می‌ماند که ارزش خالص آن بالاتر از مارجین نگهداری باشد.
یک نکتهٔ فنی هم هست که دانستن آن مفید است. اگر مارجین نگهداری صرفاً ضرب ارزش پوزیشن در نرخ پله بود، درست روی مرز پلهها یک پرش ناگهانی اتفاق می‌افتاد: یک دلار بیشتر شدن پوزیشن، الزام را چند برابر می‌کرد. برای همین پلتفرمها در هر پله یک کسر تعدیل هم تعریف میکنند که از حاصل‌ضرب کم میشود تا منحنی پیوسته بماند. فرمول کامل معمولاً به این شکل است:
مارجین نگهداری = (ارزش پوزیشن × نرخ پله) − کسر تعدیل
اگر جایی در مستندات پلتفرم به عددی با نام maintenance deduction یا maintenance amount برخوردید، همان کسر تعدیل است و کار آن فقط هموار کردن مرز پله‌هاست.
چرا قیمت لیکوئید شدنی که می‌بینم با حساب خودم نمیخواند؟
این متداول‌ترین پرسش دربارهٔ مارجین پلکانی است. حدس سرانگشتی رایج این است که با لوریج ۲۵ برابر، ۴ درصد حرکت خلاف جهت یعنی لیکوئید شدن، چون یک تقسیم بر ۲۵ میشود ۴ درصد. آن حساب فرض میکند شما تا صفر شدن مارجین وقت دارید، اما چنین نیست: پوزیشن در سطح مارجین نگهداری بسته میشود و آن سطح صفر نیست.
با همان جدول نمونهٔ بالا، سه اندازهٔ مختلف را کنار هم بگذارید:
| ارزش پوزیشن | لوریج | مارجین اولیه | مارجین نگهداری | فاصلهٔ واقعی تا لیکوئید شدن | حدس سادهٔ ۱ ÷ لوریج |
|---|---|---|---|---|---|
| ۴۰٬۰۰۰ | ۵۰ برابر | ۸۰۰ | ۴۰۰ | ۱٫۰٪ | ۲٪ |
| ۱۲۵٬۰۰۰ | ۲۵ برابر | ۵٬۰۰۰ | ۲٬۰۰۰ | ۲٫۴٪ | ۴٪ |
| ۴۰۰٬۰۰۰ | ۱۰ برابر | ۴۰٬۰۰۰ | ۱۲٬۰۰۰ | ۷٫۰٪ | ۱۰٪ |
ردیف میانی را با هم بررسی کنیم. پوزیشن ۱۲۵٬۰۰۰ دلاری در پلهٔ دوم است، پس مارجین نگهداری برابر است با ۱۲۵٬۰۰۰ ضربدر ۲ درصد منهای کسر تعدیل، که در این جدول ۲٬۰۰۰ دلار میشود. شما ۵٬۰۰۰ دلار گذاشته‌اید؛ یعنی فقط ۳٬۰۰۰ دلار فضای ضرر دارید، نه ۵٬۰۰۰ دلار. ۳٬۰۰۰ دلار روی پوزیشن ۱۲۵٬۰۰۰ دلاری نیز یعنی ۲٫۴ درصد حرکت قیمت، نه ۴ درصد.
ستون آخر همیشه از ستون پیش از آن خوش‌بینانه‌تر است و این خطا در پلههای بالاتر بزرگ‌تر میشود. سه چیز دیگر هم این فاصله را باز هم کوتاهتر میکنند:
- کارمزد و فاندینگ. هر دو از همان مارجین کم میشوند. کارمزد بستن پوزیشن هم از قبل در نظر گرفته میشود. در کپی‌بیت کارمزد معامله ۷ صدم درصد (۷ بیسیس پوینت) از ارزش هر معامله است که روی کارمزد خود پروتکل هایپرلیکوئید اضافه میشود؛ هر پلتفرمی نرخ خودش را دارد و باید آن را در محاسبهٔ فاصله تا لیکوئید شدن در نظر گرفت.
- قیمت مارک، نه قیمت چارت. لیکوئید شدن با قیمت مارک سنجیده میشود که از میانگین بازارهای مرجع ساخته میشود. به همین دلیل ممکن است بدون اینکه کندل چارت به عدد شما برسد، پوزیشن شما بسته شود.
- حالت مارجین. در حالت ایزوله فقط مارجین همان پوزیشن پشت آن است. در حالت کراس، موجودی آزاد حساب هم پشتوانه میشود و قیمت لیکوئید شدن دورتر میشود، اما در عوض یک پوزیشن بد میتواند کل حساب را از بین ببرد.
اگر عادت دارید بازدهی را با درصد روی صفحه بسنجید، خواندن اینکه ROE چرا عدد سود را بزرگ نشان میدهد مکمل خوبی برای این بحث است؛ همان لوریجی که آن درصد را بزرگ میکند، اینجا فاصله تا لیکوئید شدن را کوتاه میکند.
اگر وسط کار به پوزیشن اضافه کنم چه میشود؟
اینجا همان جایی است که پلکان بدون هشدار اثر می‌گذارد، چون پله بر اساس ارزش لحظهای پوزیشن سنجیده میشود، نه ارزش آن در لحظهٔ ورود.
فرض کنید ۱۰٬۰۰۰ دلار در حساب دارید و پوزیشنی به ارزش ۲۴۰٬۰۰۰ دلار با لوریج ۲۵ برابر باز کرده‌اید؛ مارجین اولیهٔ لازم ۹٬۶۰۰ دلار بوده و همه چیز درست است. حالا میخواهید ۴۰٬۰۰۰ دلار به پوزیشن اضافه کنید. ارزش کل میشود ۲۸۰٬۰۰۰ دلار و از مرز ۲۵۰٬۰۰۰ دلار رد میشود. پلهٔ سوم فقط تا ۱۰ برابر اجازه میدهد، یعنی برای کل پوزیشن ۲۸٬۰۰۰ دلار مارجین اولیه لازم است. شما ۱۰٬۰۰۰ دلار دارید و آن ۴۰٬۰۰۰ دلار اضافه اجرا نمی‌شود.
دقت کنید که جدول جدید به کل پوزیشن اعمال میشود، نه فقط به بخش اضافه‌شده. به همین دلیل این تغییر ناگهانی به نظر می‌رسد.
همین اتفاق میتواند بدون اینکه شما کاری کنید هم بیفتد. اگر پوزیشن لانگی درست زیر سقف یک پله باز کرده باشید و قیمت به نفع شما حرکت کند، ارزش پوزیشن بالا میرود و ممکن است وارد پلهٔ بعدی شوید. نتیجهٔ آن عجیب به نظر می‌رسد: در سود هستید و با این حال الزام مارجین نگهداری شما سنگین‌تر شده است. پوزیشن لیکوئید نمی‌شود، ولی بخشی از سود شناوری که فکر می‌کردید آزاد است، حالا صرف پوشش همان الزام میشود و مارجین آزاد شما کمتر از انتظار است.
اگر هم‌زمان چند پوزیشن باز دارید، این موضوع را باید در کنار ریسک کل حساب و همبستگی پوزیشن‌ها دید. پلکان برای هر بازار جداگانه حساب میشود، اما در حالت کراس، مارجین آزادی که هر پله از شما می‌گیرد از یک موجودی مشترک برداشته میشود.
قبل از باز کردن پوزیشن چه چیزی را چک کنیم؟
سه کار ساده بیشتر شکایت‌های «چرا لیکوئید شدم» را حل میکند:
- جدول سطح ریسک همان بازار را باز کنید. این جدول در بخش مستندات یا کنار تنظیمات لوریج هر پلتفرم هست. برای بیت‌کوین و اتریوم معمولاً پلهها بازتر و نرخ‌ها ملایم‌ترند؛ برای آلت‌کوین‌های کم‌عمق، پلهها تنگتر و نرخ‌ها سنگین‌ترند. جدول یک بازار را به بازار دیگر تعمیم ندهید.
- اول ارزش پوزیشن را تعیین کنید، بعد لوریج را. ترتیب معمول برعکس است و اشتباه از همین‌جا شروع میشود. اگر بدانید میخواهید پوزیشن چند دلار باشد، پلهٔ آن، سقف لوریج و مارجین لازم هم مشخص است. در این صورت لوریج فقط نتیجهٔ محاسبه است، نه یک انتخاب احساسی.
- فاصلهٔ واقعی تا لیکوئید را از خود پلتفرم بخوانید، نه از فرمول سرانگشتی. قیمت لیکوئیدی که پلتفرم بعد از باز کردن پوزیشن نشان میدهد، پله و کسر تعدیل را در خود دارد. اگر آن فاصله از حد ضرری که برای معامله در نظر گرفته‌اید کمتر است، یعنی پوزیشن بزرگ‌تر از توان حساب شماست و باید حجم را کم کنید، نه اینکه استاپ را عقب‌تر ببرید.
پلکان مارجین قرار نیست شما را غافلگیر کند؛ فقط جایی نوشته شده که کمتر کسی به آن نگاه میکند. یک بار خواندن جدول همان بازاری که مرتب در آن معامله می‌کنید پنج دقیقه وقت می‌برد، و آن جدول تقریباً همیشه سخت‌گیرانه‌تر از چیزی است که در ذهن داشتید.
این مقاله آموزشی است و توصیهٔ معاملاتی یا سرمایه‌گذاری نیست. معامله با لوریج ریسک از دست دادن کل سرمایه را دارد. تمام ارقام جدول‌ها و مثال‌ها فرضی و فقط برای نشان دادن ساختار محاسبه‌اند و جدول هیچ پلتفرم خاصی نیستند؛ مرز پلهها، حداکثر لوریج و نرخ مارجین نگهداری بین پلتفرمها و بازارها فرق میکند و باید پیش از هر معامله از خود پلتفرم بررسی شود.
پرسش‌های متداول
سطح ریسک یا پلهٔ پوزیشن، جدولی است که پلتفرم بر اساس ارزش دلاری پوزیشن شما تعیین میکند. هر پله یک حداکثر لوریج و یک نرخ مارجین نگهداری دارد. هرچه ارزش پوزیشن بزرگ‌تر شود به پلهٔ بالاتری می‌روید که لوریج کمتر و نرخ مارجین نگهداری بیشتری دارد. این جدول برای هر بازار جداگانه تعریف میشود.