در حساب فیوچرز سه عدد متفاوت وجود دارد: موجودی کیف پول که پول تسویه‌شدهٔ شماست، اکوییتی که موجودی بهعلاوهٔ سود و زیان باز است، و مارجین آزاد که اکوییتی منهای مارجین قفل‌شدهٔ پوزیشن‌هاست. لیکوئید شدن با اکوییتی سنجیده میشود، نه با موجودی کیف پول.
رایج‌ترین پرسش کسی که تازه حساب فیوچرز باز کرده همین است: «۱٬۰۰۰ دلار واریز کردم و یک پوزیشن باز کردم؛ چرا حالا سه عدد مختلف می‌بینم و هیچ‌کدام ۱٬۰۰۰ دلار نیست؟» مارجین آزاد، اکوییتی و موجودی کیف پول سه چیز متفاوت را اندازه میگیرند و هر کدام در موقعیت متفاوتی به کار شما می‌آیند.
این تفاوت فقط به نحوهٔ نمایش اعداد مربوط نیست. اگر ندانید کدام عدد پوزیشن شما را باز نگه میدارد، ممکن است با دیدن موجودی کیف پول احساس امنیت کنید، در حالی که اکوییتی شما به مارجین نگهداری (حداقل اکوییتی لازم برای باز ماندن پوزیشن) نزدیک میشود. این مقاله هر سه عدد را با یک مثال عددی از هم جدا میکند و نشان میدهد وقتی قیمت خلاف جهت شما حرکت میکند، کدام‌یک زودتر تغییر میکند.
نکات کلیدی
- موجودی کیف پول فقط پول تسویهشده است و سود و زیان پوزیشنهای باز را نشان نمی‌دهد.
- اکوییتی برابر است با موجودی کیف پول بهعلاوهٔ سود و زیان باز؛ لیکوئید شدن با همین عدد سنجیده میشود.
- مارجین آزاد یعنی اکوییتی منهای مارجینی که پوزیشنهای باز قفل کرده‌اند و بدون هیچ معاملهٔ جدیدی میتواند کوچک شود.
- سود شناور مارجین آزاد شما را بزرگتر نشان میدهد، اما تا بسته شدن پوزیشن تسویه نشده و برگشت‌پذیر است.
- نرخ مارجین نسبت مارجین نگهداری به اکوییتی است و در ۱۰۰ درصد پوزیشن بسته میشود.
موجودی، اکوییتی و مارجین آزاد دقیقاً چه چیزی را نشان می‌دهند؟
هر یک از این اعداد به پرسش متفاوتی پاسخ میدهد:
| عدد | چه چیزی را نشان میدهد | چه زمانی تغییر میکند |
|---|---|---|
| موجودی کیف پول (Wallet Balance) | پول تسویه‌شدهٔ شما | واریز و برداشت، بستن پوزیشن، کسر کارمزد و فاندینگ |
| اکوییتی (Equity) | ارزش واقعی حساب در همین لحظه | با هر تغییر قیمت، چون سود و زیان باز را در بر دارد |
| مارجین استفاده‌شده (Used Margin) | مقداری که پوزیشنهای باز قفل کرده‌اند | باز و بسته کردن پوزیشن، تغییر لوریج یا افزودن مارجین |
| مارجین آزاد (Free Margin) | ظرفیت شما برای پوزیشن جدید یا تحمل زیان | با هر تغییر قیمت، چون از اکوییتی محاسبه میشود |
رابطهٔ آن‌ها ساده است:
- اکوییتی = موجودی کیف پول + سود و زیان پوزیشنهای باز
- مارجین آزاد = اکوییتی − مارجین استفاده‌شده
تا وقتی هیچ پوزیشن بازی ندارید، موجودی کیف پول، اکوییتی و مارجین آزاد برابرند. با باز کردن نخستین پوزیشن، مارجین اولیه از مارجین آزاد کنار گذاشته میشود و اکوییتی هم‌پای قیمت نوسان میکند. نکتهٔ مهم این است که بستن پوزیشن پولی به حساب شما «اضافه» نمی‌کند؛ فقط آنچه در اکوییتی بود تسویه و به موجودی کیف پول منتقل میشود.
چرا موجودی قابل استفاده‌ام کمتر از کل موجودی حساب است؟
یک مثال عددی فرضی، فقط برای نشان دادن سازوکار:
فرض کنید ۱٬۰۰۰ دلار در حساب فیوچرز دارید و یک پوزیشن لانگ به ارزش اسمی ۵٬۰۰۰ دلار با لوریج ۱۰ باز می‌کنید. مارجین اولیهٔ این پوزیشن ۵۰۰ دلار است؛ یعنی نیمی از حساب شما بلافاصله قفل میشود.
بلافاصله پس از باز شدن پوزیشن و پیش از هر حرکت قیمت:
- موجودی کیف پول: ۱٬۰۰۰ دلار
- اکوییتی: ۱٬۰۰۰ دلار
- مارجین استفاده‌شده: ۵۰۰ دلار
- مارجین آزاد: ۵۰۰ دلار
این ۵۰۰ دلار نه گم شده و نه خرج شده است؛ وثیقهٔ پوزیشن است و تا بسته شدن آن آزاد نمی‌شود. اکنون اثر حرکت قیمت را ببینیم. برای ساده ماندن مثال، مارجین نگهداری را ثابت و برابر ۱ درصد ارزش اسمی، یعنی ۵۰ دلار، در نظر می‌گیریم (پلتفرم‌های واقعی این عدد را بر پایهٔ ارزش اسمی لحظهای و به‌صورت پله‌ای محاسبه می‌کنند):
| حرکت قیمت | زیان باز | اکوییتی | مارجین آزاد | نرخ مارجین |
|---|---|---|---|---|
| بدون تغییر | ۰ دلار | ۱٬۰۰۰ دلار | ۵۰۰ دلار | ۵٪ |
| ۴٪ پایین‌تر | ۲۰۰ دلار | ۸۰۰ دلار | ۳۰۰ دلار | ۶٫۳٪ |
| ۱۰٪ پایین‌تر | ۵۰۰ دلار | ۵۰۰ دلار | ۰ دلار | ۱۰٪ |
| ۱۶٪ پایین‌تر | ۸۰۰ دلار | ۲۰۰ دلار | منفی | ۲۵٪ |
| ۱۹٪ پایین‌تر | ۹۵۰ دلار | ۵۰ دلار | منفی | ۱۰۰٪ |
در این جدول به سه نکته توجه کنید. نخست، موجودی کیف پول در همهٔ ردیف‌ها همان ۱٬۰۰۰ دلار مانده است؛ عددی که دربارهٔ وضعیت فعلی شما چیزی نمی‌گوید. دوم، مارجین آزاد تنها با ۱۰ درصد حرکت قیمت به صفر رسیده است، بدون آنکه معامله‌ای انجام داده باشید. سوم، پوزیشن در ردیف آخر بسته میشود در حالی که هنوز مبلغی در حساب باقی است؛ مارجین نگهداری همان حاشیهٔ اطمینانی است که پلتفرم برای خود نگه میدارد.
سود شناور پوزیشن باز، جزو پول من هست یا نه؟
هم هست و هم نیست، و بسیاری از حساب‌ها دقیقاً به دلیل همین دوگانگی از بین می‌روند.
سود شناور بلافاصله وارد اکوییتی میشود و مارجین آزاد شما را بالا میبرد. یعنی اگر پوزیشن نخست شما ۳۰۰ دلار در سود باشد، پلتفرم اجازه میدهد با آن ۳۰۰ دلار پوزیشن دوم باز کنید. از این نظر واقعاً «پول» است.
اما این پول تسویه نشده است. اگر قیمت برگردد، آن ۳۰۰ دلار از بین می‌رود و پوزیشن دومی که بر پایهٔ آن باز شده بود سر جای خود می‌ماند. در این حالت مارجین قفلشده بیشتر و اکوییتی کمتر شده است؛ یعنی هر دو طرف رابطه به زیان شما تغییر کرده‌اند. این همان مسیری است که یک معاملهٔ سودده را به یک حساب لیکوئیدشده تبدیل میکند.
برداشت سود شناور نیز معمولاً آزاد نیست. بیشتر پلتفرمها اجازه می‌دهند بخشی از آن را خارج کنید، به شرطی که مارجین باقی‌مانده همچنان برای پوزیشنهای باز کافی باشد. جزئیات این شرط در هر پلتفرم فرق میکند و بهتر است پیش از اتکا به آن، در همان پلتفرمی که استفاده می‌کنید بررسی شود.
قاعدهٔ عملی ساده است: تا وقتی بخشی از پوزیشن را نبسته‌اید، سود شناور را سرمایهٔ پوزیشن بعدی حساب نکنید.
نرخ مارجین چیست و چه زمانی لیکوئید می‌شوم؟
نرخ مارجین (Margin Ratio) نسبت مارجین نگهداری به اکوییتی شماست. وقتی این نسبت به ۱۰۰ درصد برسد، یعنی اکوییتی دقیقاً به حداقل لازم برای نگه‌داشتن پوزیشن رسیده است و پلتفرم پوزیشن را می‌بندد.
دو نکته که معمولاً دیر به آن‌ها توجه میشود:
- قیمتی که در این محاسبه به کار می‌رود قیمت مارک است، نه آخرین قیمت معامله‌شده. به همین دلیل ممکن است چارت هنوز به سطح موردنظر شما نرسیده باشد، اما پوزیشن بسته شده باشد. این تفاوت را در قیمت مارک و دلیل لیکوئید شدن زودتر از چارت جداگانه توضیح داده‌ایم.
- نرخ مارجین به شکل خطی بالا نمی‌رود. در مثال بالا، ۴ درصد حرکت قیمت نرخ مارجین را از ۵ به ۶٫۳ درصد رساند، اما ۹ درصد بعدی آن را از ۲۵ به ۱۰۰ درصد برد. هرچه اکوییتی کوچک‌تر میشود، هر دلار زیان اثر بزرگ‌تری دارد.
هیچ عدد ثابتی بهعنوان «حد امن» وجود ندارد. نرخ مارجین امن به نوسان دارایی، سایز پوزیشن و اینکه در ساعت‌های آینده می‌توانید بازار را دنبال کنید یا نه، بستگی دارد. تنها چیزی که می‌توان با اطمینان گفت این است: اگر این عدد شما را وادار میکند شب‌ها حساب را بررسی کنید، پوزیشن بزرگتر از توان حساب است.
پوزیشن دوم با مارجین آزاد چه میکند؟
به همان مثال برگردیم، جایی که مارجین آزاد ۳۰۰ دلار بود. فرض کنید با همان ۳۰۰ دلار پوزیشن دومی با لوریج ۱۰ و ارزش اسمی ۳٬۰۰۰ دلار باز می‌کنید. در این حالت:
- مارجین استفاده‌شده: ۸۰۰ دلار
- مارجین آزاد: ۰ دلار
- کل ارزش اسمی در معرض بازار: ۸٬۰۰۰ دلار روی حسابی با اکوییتی ۸۰۰ دلار
از این لحظه، هر حرکت منفی حساب را مستقیماً به مارجین نگهداری نزدیک میکند، چون هیچ حاشیهٔ اطمینانی باقی نمانده است. اگر هر دو پوزیشن روی دارایی‌های همبسته باشند، در عمل یک پوزیشن بزرگتر دارید که فقط در دو ردیف نمایش داده میشود. این موضوع را در محاسبهٔ ریسک کل حساب و تعداد پوزیشن هم‌زمان با جزئیات بیشتری آورده‌ایم.
مارجین آزاد را «پول باقی‌مانده برای خرج کردن» ندانید؛ آن را ظرفیت تحمل زیان حساب بدانید. حسابی که مارجین آزادش صفر است، حتی اگر همهٔ پوزیشن‌هایش منطقی باشند، دیگر جایی برای خطا ندارد.
کارمزد و فاندینگ در کجای این محاسبه قرار میگیرند؟
هر دو مستقیماً از موجودی کیف پول کم می‌شوند و در نتیجه اکوییتی و مارجین آزاد را پایین می‌آورند. یعنی حتی پوزیشنی که قیمتش تغییر نکرده است، به‌مرور از مارجین آزاد شما می‌کاهد.
در همان مثال ۵٬۰۰۰ دلاری: کپی‌بیت که یک بیلدر هایپرلیکوئید با فید کپی‌تریدینگ است، ۷ صدم درصد (۰٫۰۷٪) در هر معامله کارمزد می‌گیرد، علاوه بر کارمزد خود پروتکل هایپرلیکوئید. روی ارزش اسمی ۵٬۰۰۰ دلار، این بخش ۳٫۵ دلار برای باز کردن و ۳٫۵ دلار دیگر برای بستن پوزیشن است. عدد بزرگی نیست، اما باید در محاسبهٔ مارجین آزاد دیده شود، به‌ویژه اگر روزی چند بار پوزیشن باز و بسته می‌کنید.
فاندینگ موضوع جداگانه‌ای است و بسته به سمت پوزیشن و شرایط بازار میتواند به سود یا به زیان شما باشد. تفکیک کامل اجزای هزینهٔ نگه‌داشتن یک پوزیشن را در هزینهٔ نگه‌داشتن پوزیشن فیوچرز نوشته‌ایم.
چطور این سه عدد را عملاً مدیریت کنیم؟
- پیش از باز کردن پوزیشن، مارجین اولیه را از اکوییتی کم کنید و ببینید چه مقدار مارجین آزاد باقی می‌ماند. اگر پاسخ «تقریباً هیچ» بود، سایز پوزیشن را کم کنید، نه اینکه لوریج را بالا ببرید.
- عددی که هر روز بررسی می‌کنید اکوییتی باشد، نه موجودی کیف پول. موجودی کیف پول گزارش گذشته است و اکوییتی وضعیت اکنون.
- سود شناور را بهعنوان مارجین پوزیشن بعدی خرج نکنید. اگر می‌خواهید روی آن حساب کنید، ابتدا بخشی از پوزیشن را ببندید تا واقعاً تسویه شود.
- درصد سودی را که پلتفرم نشان میدهد با بازدهی حساب اشتباه نگیرید؛ تفاوت ROE و بازدهی واقعی حساب توضیح میدهد چرا این دو عدد یکی نیستند.
- برای نسبت «مارجین استفاده‌شده به کل اکوییتی» سقفی تعیین کنید و از آن عبور نکنید. این ساده‌ترین راه برای جلوگیری از پر شدن تدریجی حساب با پوزیشن است.
هیچ‌کدام از این کارها سود شما را بیشتر نمی‌کند. فایدهٔ آن‌ها این است که وقتی بازار خلاف جهت شما حرکت میکند، عددی که روی صفحه می‌بینید با آنچه واقعاً در حساب رخ میدهد یکی باشد.
این مقاله صرفاً جنبهٔ آموزشی دارد و توصیهٔ معاملاتی نیست. اعداد مثال‌ها فرضی و برای نشان دادن سازوکار محاسبه‌اند و جزئیات مارجین نگهداری، شرط برداشت سود شناور و نحوهٔ محاسبهٔ نرخ مارجین در هر پلتفرم متفاوت است؛ پیش از اتکا به آن‌ها، مستندات همان پلتفرم را بررسی کنید. معاملات اهرمی ریسک از دست دادن کل سرمایه را دارند.
پرسش‌های متداول
مارجین آزاد بخشی از ارزش حساب شماست که هیچ پوزیشن بازی آن را قفل نکرده است. می‌توانید با آن پوزیشن جدید باز کنید یا آن را پشتوانهٔ زیان پوزیشنهای فعلی نگه دارید. این عدد از رابطهٔ اکوییتی منهای مارجین استفاده‌شده به دست می‌آید. وقتی پوزیشنهای باز شما وارد زیان می‌شوند، مارجین آزاد بدون هیچ معاملهٔ جدیدی کوچک میشود.
